Gepubliceerd op 16 maart 2020

Het coronavirus: eerste hulp voor werkgevers en werknemers

Met de verspreiding van het coronavirus nemen de noodzakelijke acties en vragen op de werkvloer toe. Wat mag van werkgevers en werknemers worden verwacht in dit verband? In dit artikel vindt u 32 vragen en antwoorden.

Dit artikel is gebaseerd op de stand van zaken op 17 maart 2020. Bij wezenlijke ontwikkelingen volgt een aanvullend bericht.

1. Mogen werkgevers werknemers verplichten om thuis te werken?

Het advies van de Rijksoverheid aan werkgevers is om werknemers tot en met 6 april zo veel mogelijk thuis te laten werken en de werktijden te spreiden. Een werkgever mag een werknemer in beginsel dus verplichten om thuis te werken. Uiteraard kan dit alleen als de functie thuiswerken toelaat. De thuiswerkplek moet Arbo-verantwoord zijn. Zo moeten werknemers een bureau en bureaustoel in huis hebben.

Als een werknemer last heeft van milde gezondheidsklachten moet hij thuisblijven. Milde gezondheidsklachten zijn:

  • niezen
  • keelpijn
  • loopneus
  • licht hoesten
  • verhoging tot 38 graden.

Indien een werknemer geen milde klachten ervaart maar arbeidsongeschikt is als gevolg van het coronavirus dan gelden de arbeidsrechtelijke en verzuimregels bij ziekte.

2. Mag een werknemer die niet ziek is zonder overleg thuis blijven?

Mensen in heel Nederland worden opgeroepen om zoveel mogelijk thuis te werken en de werktijden te spreiden. Dit betekent niet dat een werknemer zonder overleg met zijn werkgever thuis mag werken. Indien een werknemer zonder instemming van zijn werkgever thuisblijft en geen werkzaamheden verricht dan heeft de werknemer in beginsel geen recht op loon. Dit is anders als een werknemer een gegronde reden heeft om thuis te werken.

3. Kan een werkgever werknemers die niet thuis kunnen werken omdat de functie dat niet toelaat verplichten (betaald of onbetaald) verlof op te nemen?

Dit is niet mogelijk. Een werkgever dient in beginsel het loon van de werknemer door te betalen.

4. Gelden voor werkgevers binnen de vitale infrastructuur andere regels?

Om maatschappelijke ontwrichting te beperken en te zorgen dat vitale sectoren blijven functioneren moeten werknemers in cruciale beroepsgroepen zoveel mogelijk blijven werken. Zij mogen pas thuisblijven als zij koorts en klachten hebben. Zij mogen dus niet zelf beslissen om thuis te werken. Voor zorgpersoneel geldt ook een reisverbod. De Rijksoverheid heeft zonder enig voorbehoud afgekondigd dat zorgpersoneel niet naar het buitenland mag reizen. Dit geldt zowel zakelijk als privé. Op de website van de Rijksoverheid staan de cruciale beroepsgroepen.

5. Mag een werkgever controleren of een werknemer daadwerkelijk thuis aan het werk is?

Een werkgever heeft geen zicht op wat een werknemer doet als hij thuis werkt. Er zijn controlesystemen waarmee een werkgever dit kan controleren. Dit kan bijvoorbeeld met ICT-software waarmee de activiteiten van een werknemer op afstand kunnen worden gecontroleerd. Het controleren van werknemers die thuis werken kan een inbreuk inleveren op de privacy van de werknemer en is daarom aan strikte voorwaarden verbonden. Voor de activiteiten van een werknemer worden gecontroleerd is het belangrijk juridisch advies in te winnen.