Waarom deze regels al sinds 2024 gelden

Sinds 1 januari 2024 zijn de regels rondom wegwerpbekers in Nederland fundamenteel veranderd. Toch leeft bij veel ondernemers het idee dat dit pas later, bijvoorbeeld richting 2027, echt gaat spelen. In de praktijk is dat onjuist. De belangrijkste verplichtingen gelden al en worden ook gehandhaafd.

De regelgeving komt voort uit Europese wetgeving rondom single use plastics en is in Nederland versneld ingevoerd om plastic afval terug te dringen en hergebruik te stimuleren.

Wat valt precies onder het verbod

De kern van de wet is dat bij consumptie ter plaatse geen wegwerpbekers meer gebruikt mogen worden die plastic bevatten. Dat lijkt duidelijk, maar zorgt in de praktijk voor veel misverstanden.

De bekende kartonnen koffiebeker is daar het beste voorbeeld van. Hoewel deze van papier lijkt, bevat vrijwel elke variant een dunne kunststof coating. Daardoor valt deze gewoon onder het verbod.

Ook producten die als biologisch of duurzaam worden verkocht, zijn niet automatisch toegestaan. Bioplastics zoals PLA worden juridisch gezien als plastic en vallen dus ook onder dezelfde regels.

Wat mag nog wel binnen de huidige wetgeving

Ondernemers hebben in de praktijk nog twee werkbare opties.

De eerste optie is het gebruik van herbruikbare bekers. Dit is de richting waar de wetgeving op stuurt en biedt de meeste zekerheid voor de toekomst. Denk aan mokken, glazen of statiegeldsystemen.

De tweede optie is het gebruik van volledig plasticvrije wegwerpbekers. Dat betekent dat er geen coating, geen PLA en geen andere kunststofcomponent aanwezig mag zijn. Materialen zoals suikerrietvezel vallen hieronder.

Het is belangrijk om te benadrukken dat marketingtermen zoals eco of bio geen garantie geven. Alleen aantoonbaar plasticvrij voldoet.

Waarom ondernemers hier vaak de fout in gaan

In de praktijk gaat het vooral mis bij inkoop. Veel producten lijken duurzaam, maar bevatten alsnog plastic. Daardoor denken ondernemers dat ze goed zitten, terwijl ze feitelijk in overtreding zijn.

De verantwoordelijkheid ligt bij de ondernemer zelf. Je moet kunnen aantonen wat je gebruikt en waar het van gemaakt is. Ontbreekt die zekerheid, dan loop je risico.

Wie controleert en hoe streng wordt gehandhaafd

De handhaving ligt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport, samen met gemeenten en omgevingsdiensten. Controles vinden plaats via steekproeven of meldingen.

In eerste instantie wordt vaak een waarschuwing gegeven, maar als er niets verandert, kan dit overgaan in een last onder dwangsom of een boete. Bij structurele overtredingen kunnen de kosten aanzienlijk oplopen.

Wat verandert er richting 2026 en 2027

De regels worden de komende jaren verder aangescherpt, maar dat betekent niet dat je tot die tijd kunt wachten. Het verbod zelf is al sinds 2024 van kracht.

Wat wel verandert, zijn strengere eisen rondom recycling en een verdere beperking van wegwerpverpakkingen. De beweging gaat dus alleen maar richting minder wegwerp en meer hergebruik.

Wat dit concreet betekent voor jouw onderneming

Voor ondernemers betekent dit dat oude oplossingen niet meer voldoen. De tijd van goedkope kartonnen bekers is voorbij.

Wie compliant wil zijn, moet kritisch kijken naar wat er wordt ingekocht en gebruikt. De belangrijkste vraag daarbij is simpel: zit er plastic in de beker? Als het antwoord ja is, dan mag deze niet meer gebruikt worden bij consumptie ter plaatse.

Door hier nu op te sturen, voorkom je niet alleen problemen bij controle, maar zorg je er ook voor dat je organisatie klaar is voor de volgende fase van regelgeving.

Meer lezen over duurzaam.