In vrijwel elke industriële omgeving worden lasten gehesen: het wisselen van pompen, het plaatsen van installatiedelen, het verplaatsen van machines of het intern transporteren van componenten. Hoewel deze hijsactiviteiten dagelijks voorkomen, is de wettelijke verplichting tot het maken van een hijsplan vaak niet volledig bekend of wordt deze verschillend geïnterpreteerd. Toch laat de regelgeving hierover geen ruimte voor twijfel.

De wettelijke basis is glashelder

Het Arbobesluit artikel 7.18a lid 8 stelt letterlijk:

“Alle handelingen voor het hijsen of heffen worden correct gepland teneinde de veiligheid van de werknemers te garanderen.”

Deze zin is kort, maar juridisch uiterst krachtig. “Alle handelingen” betekent dat elke hijs- of hefactie moet worden gepland, zonder uitzondering. “Correct gepland” betekent dat de werkgever moet kunnen aantonen dat de risico’s vooraf zijn beoordeeld en dat de maatregelen voor veilig uitvoeren vooraf zijn vastgesteld. In de praktijk is die aantoonbare voorbereiding het hijsplan.

Daarnaast sluit deze verplichting direct aan bij ISO 12480-1, de internationale norm voor veilig hijsen, die stelt dat alle hijsactiviteiten vooraf moeten worden beoordeeld, voorbereid en gedocumenteerd op een wijze die past bij de complexiteit van de lift.

Waarom het in de praktijk nog misgaat

De misvatting dat een hijsplan alleen verplicht zou zijn bij grote of complexe hijsklussen is daarmee onjuist. De wet maakt geen onderscheid tussen zware en lichte hijsen, binnen of buiten, incidenteel of routinematig. Het uitgangspunt is simpel: het bestaan van een hijsplan is altijd wettelijk verplicht, de omvang ervan hangt af van de complexiteit van de klus.

Bij inspecties blijkt regelmatig dat ongevallen of bijna-ongevallen voortkomen uit gebrekkige voorbereiding: onduidelijke taakverdeling, verkeerde aannames over de last, onvoldoende aandacht voor omgevingsrisico’s of tekortschietende communicatie. De Arbeidsinspectie wijst daarbij vaak op het ontbreken van een passend hijsplan als kernoorzaak.

Een hijsplan is geen administratieve formaliteit maar een besturingsinstrument dat vooraf duidelijkheid creëert over:

  • de last en lastgegevens,
  • de gekozen hijsmiddelen en configuratie,
  • de route, omgeving en grondcondities,
  • de risico’s en beheersmaatregelen,
  • de taakverdeling en communicatie.

Routinematig hijsen is geen uitzondering

Daarmee ondersteunt het plan niet alleen de kraanmachinist, maar het hele team dat bij de hijsactie betrokken is. Het zorgt voor een gedeeld beeld en voorkomt dat operators moeten improviseren onder tijdsdruk — een belangrijke factor in veel industriële incidenten.

Juist in industriële plants, waar bovenloopkranen dagelijks worden gebruikt, wordt deze wettelijke verplichting nog te vaak onderschat. Ook routinematige hijsen vallen volledig onder hetzelfde Arbobesluit. Dat betekent dat zelfs bij het optillen van een pomp, een ventilatorbehuizing of een machineframe met een bovenloopkraan altijd een hijsplan vereist is. Het plan mag eenvoudiger zijn, maar het moet er wél zijn.

Voor bedrijven die streven naar voorspelbaarheid, minder faalkosten en een hogere mate van compliance, is het consequent toepassen van hijsplannen dan ook een logische stap. Het tilt niet alleen de veiligheid, maar ook de professionaliteit van de organisatie naar een hoger niveau.

Het hijsplan is daarmee precies wat de wetgever voor ogen heeft: het fundament onder veilig en gecontroleerd hijsen.

Meer weten over hijsplannen?

Op de kennisbank van Cranes for You vind je diepgaande artikelen, praktijkrichtlijnen en internationale referentiedocumenten die uitleggen hoe je hijsplannen opstelt, hoe je ze toepast, en welke normen, wettelijke kaders en best practices daarbij horen.
Bezoek de kennisbank: www.cranesforyou.com/knowledge

Over Cranes for You B.V.

Cranes for You zijn onafhankelijke consultants en kennisleveranciers die deskundig advies, kennis en diensten leveren met betrekking tot het veilig en efficiënt verplaatsen van (zware) lasten. Wij bieden gespecialiseerde kennis en expertise om de veiligheid en legaliteit van (zwaar) hijsen, heffen en gespecialiseerd transport te waarborgen. Daarbij fungeren wij als een onpartijdige derde partij, die plannen beoordeelt, risico’s beoordeelt, trainingen gerelateerd aan wet- en regelgeving geeft en aanbevelingen doet om de veiligheid en efficiëntie te verbeteren.

Ons kenniscentrum is een gecentraliseerde bron die uitgebreide informatie, expertise en best practices biedt met betrekking tot alle aspecten van verticaal en gespecialiseerd transport. Het dient als een hub voor professionals, onderzoekers en iedereen die op zoek is naar informatie over veilige en efficiënte hijs- en verplaatsingstechnieken.