Verticaal transport — het hijsen, heffen en verplaatsen van lasten met kranen en hijsmiddelen — is één van de meest risicovolle activiteiten binnen de Nederlandse bouw, industrie en offshore. Daarom kent Nederland een uitgebreid en zorgvuldig opgebouwd opleidings- en certificeringslandschap. Dat bestaat uit een combinatie van wettelijk verplichte opleidingen, brancheverplichte schema’s en vrijwillige maar contractueel afgedwongen trainingen. Voor werkgevers is het geen keuze meer, maar een structureel onderdeel van professioneel veiligheidsbeleid.

Het wettelijk kader: aantoonbare deskundigheid verplicht

De Arbowet en het Arbobesluit verplichten werkgevers om ervoor te zorgen dat werknemers die met hijs- en hefmiddelen werken aantoonbaar deskundig zijn. Daarnaast geldt dat alle hijshandelingen vooraf correct moeten worden gepland, wat neerkomt op het verplicht toepassen van een hijsplan — ongeacht het type kraan of de complexiteit van de hijs.

Voor bepaalde categorieën hijsmaterieel gaat de wet verder dan alleen “aantoonbare deskundigheid”. Daar zijn specifieke certificatieschema’s wettelijk vastgelegd.

TCVT: wettelijk verplicht én aanvullend vrijwillig

De Stichting TCVT (Toezicht Certificatie Verticaal Transport) beheert in Nederland zowel wettelijk verplichte certificatieschema’s als vrijwillige brancheschema’s.

Wettelijk voorgeschreven TCVT-schema’s

TCVT beheert de wettelijk verplichte persoonscertificatie voor het bedienen van hijskranen in de bouw met een lastmoment ≥ 10 tonmeter, waaronder:

  • Mobiele kranen
  • Torenkranen
  • Funderingsmachines
  • Verreikers (in hijsfunctie)
  • Graafmachines (in hijsfunctie)
  • Autolaadkranen (≥ 10 tonmeter in hijsbedrijf)

Zonder geldig TCVT-certificaat mag deze apparatuur niet in de bouw worden bediend. Dit maakt TCVT hier geen “vrijwillige standaard”, maar een direct verlengstuk van de wetgeving.

Vrijwillige TCVT-schema’s

Daarnaast beheert TCVT op verzoek van specifieke sectoren ook vrijwillige schema’s, zoals bijvoorbeeld:

  • W4-08 Hijsbegeleider

Deze zijn juridisch niet wettelijk verplicht, maar worden door steeds meer opdrachtgevers en sectoren contractueel geëist.

SSVV / SOG: praktische veiligheid in risicovolle werkomgevingen

De SSVV Opleidingengids (SOG) richt zich op veilig werken met risicovolle arbeidsmiddelen. Deze opleidingen zijn wettelijk niet expliciet verplicht, maar in de praktijk onmisbaar binnen VCA-gecertificeerde omgevingen, industrie en petrochemie. Veel gebruikte SOG-opleidingen binnen verticaal transport zijn:

  • Veilig werken met de heftruck
  • Veilig werken met de hoogwerker
  • Aanslaan en begeleiden van lasten
  • Veilig werken met handhijsgereedschap
  • Veilig werken met de verreiker:
    • in hijsfunctie
    • in heffunctie
    • in hoogwerkfunctie

Deze opleidingen zorgen ervoor dat niet alleen de kraanmachinist, maar ook de medewerkers rondom de hijs aantoonbaar veilig kunnen werken.

NOGEPA: offshore vergt extra specialisatie

In de offshore gelden aanvullende eisen via NOGEPA. Voor verticaal transport zijn onder andere de opleidingen vereist voor:

  • Offshore Crane Operator
  • Banksman / Hijsbegeleider offshore

Zonder deze certificaten is toegang tot offshore-installaties in de praktijk onmogelijk.

Conclusie

Het Nederlandse opleidingsstelsel voor verticaal transport is geen versnipperd geheel, maar een gelaagd systeem waarin wetgeving, brancheafspraken en contractuele eisen elkaar versterken. TCVT vormt hierbij het wettelijke fundament voor kraanbediening, SOG borgt de dagelijkse praktijkveiligheid en NOGEPA regelt de offshore-specificaties. Samen zorgen zij ervoor dat verticaal transport in Nederland aantoonbaar beheerst, deskundig en professioneel wordt uitgevoerd.

 

Meer weten over opleidingen in verticaal transport?

Cranes for You is gespecialiseerd in wet- en regelgeving én opleidingen binnen het verticaal transport. Wij vertalen wettelijke eisen en branchenormen naar praktische trainingen. Een belangrijk voorbeeld is de opleiding Verantwoordelijk Persoon Hijswerkzaamheden, voor wie binnen de organisatie eindverantwoordelijk is voor veilig en juridisch correct hijsen.

 

 

Over Cranes for You B.V.

Cranes for You zijn onafhankelijke consultants en kennisleveranciers die deskundig advies, kennis en diensten leveren met betrekking tot het veilig en efficiënt verplaatsen van (zware) lasten. Wij bieden gespecialiseerde kennis en expertise om de veiligheid en legaliteit van (zwaar) hijsen, heffen en gespecialiseerd transport te waarborgen. Daarbij fungeren wij als een onpartijdige derde partij, die plannen beoordeelt, risico’s beoordeelt, trainingen gerelateerd aan wet- en regelgeving geeft en aanbevelingen doet om de veiligheid en efficiëntie te verbeteren.

Ons kenniscentrum is een gecentraliseerde bron die uitgebreide informatie, expertise en best practices biedt met betrekking tot alle aspecten van verticaal en gespecialiseerd transport. Het dient als een hub voor professionals, onderzoekers en iedereen die op zoek is naar informatie over veilige en efficiënte hijs- en verplaatsingstechnieken.