Huidige regio: Landelijk
Heilig huisje heeft rottende fundering
Baart Koster
De funderingen onder onze democratie rotten. Een synoniem voor die rot is de behaagziekte waaraan politici lijden. Kijk naar de draagvlak zoekende ministers van financiën. Zie hoe ze als duiven de Brusselse til in- en uitvliegen in hun koortsachtige zoektocht naar oplossingen voor de Griekse schuldencrisis.
Dat hun maatregelen steeds weer ‘too little and too late’ bleken, verbaast niet. Ministers zijn als politieke bestuurders op zoek naar zo breed mogelijk draagvlak voor hun beslissingen. Die roepen dus het liefst wat zoveel mogelijk kiezers willen horen. Beleid moet nu eenmaal aan de meerderheid verkocht worden. Maar de meeste kiezers zijn onvoldoende geïnformeerd of geïnteresseerd om te weten wat er precies speelt. Die denken alleen aan hun kortetermijn belangen en dat straalt weer af op de kwaliteit van veel democratische besluitvorming.
Wat dat betreft is het dictatorschap, mits intelligent uitgevoerd, soms een beter alternatief. Want weet u bijvoorbeeld hoe de bestuurders van de antieke Romeinse Republiek een heftige crisis oplosten? Zij benoemden een Romein met speciale kwaliteiten tot dictator. Die kreeg vervolgens de volmacht om alles te doen wat hij nodig vond, zolang dat Rome maar uit de brand hielp. Zo werd de Republiek duizenden jaren geleden meermaals gered.
Nu mochten hun dictators machtig zijn, gek waren de Romeinen niet. De functie was er eentje voor bepaalde tijd. Na zes maanden verviel de volmacht en werd de dictator weer burger onder de burgers. Absolute macht kreeg zo geen ruimte om te corrumperen. Interessant is om te zien dat in het land van de oude Romeinen onlangs weer een man een volmacht ontving.
Iemand die niet gehinderd wordt door de neiging kiezers te willen behagen is Mario Monti. Hij werd met de missie opgezadeld om Italië uit het economische drijfzand te trekken. Zijn noodkabinet bestaat onder andere uit economen en econometristen die als enigen nog begrijpen in wat voor complex financieel moeras Italië beland is. En die zich geen zorgen maken over wat het volk wil horen, maar die werken aan inhoudelijke oplossingen.
Ook Monti’s ‘dictatorschap’ kon weleens voor bepaalde tijd blijken. De kans bestaat immers dat Silvio Berlusconi zich politiek weer gaat roeren en nieuwe verkiezingen uitlokt om de macht terug te pakken. Net als, of misschien juist als Monti door bezuinigingen en hervormingen resultaten voor Italië begint te boeken. Waarin hij uiteraard alleen kan slagen als de burger bereid is enige pijn te lijden. Precies dáárom zou de populistische Milanese clown terug kunnen keren in de politieke piste. En hoewel Italië zich Berlusconi’s nieuwe voorstelling helemaal niet kan veroorloven, is die in de populistische staatsvorm democratie niet onmogelijk. En zélfs niet onwaarschijnlijk.
Baart Koster (freelance zakelijk & economisch journalist en copywriter)